MAKARY ur. 1482, zm. 31 XII 1563, arcybiskup nowogrodzki (od 1526), później metropolita moskiewski i wszechruski (od 1542), pisarz, zdecydowany zwolennik samodzierżawia, przedstawiciel "josiflan", czyli działaczy cerkiewnych opowiadających się za ścisłym współdziałaniem Cerkwi z samodzierżawną władzą państwową. Z jego to iniq'atywy wielki książę Iwan Groźny przyjął tytuł cara (1547). M. doprowadził do unifikacji obrzędowości w zróżnicowanych pod tym względem cerkwiach dzielnicowych, uporządkował też kult świętych poprzez weryfikację kanonizacyjną, dekanonizując niektórych z nich. Na soborze "stogławym" (1551) skutecznie przeciwstawił się planom sekularyzacji majątków cerkiewnych i klasztornych, zwalczał też herezje. Pod jego kierunkiem została napisana Stiepiennaja knlga (1561-63, Księga stopni), składająca się z panegirycznych życiorysów wielkich książąt ruskich, od Włodzimierza Wielkiego do Iwana Groźnego, której celem była gloryfikacja dynastii Rurykowiczów i jednocześnie afirmacja pozycji ideologicznej Cerkwi roś., gdyż na każdym "stopniu" obok biografii kolejnych wielkich książąt umieszczono żywoty ówczesnych metropolitów. Poza tym M. był inicjatorem sporządzenia monumentalnych Czetji-Mlnej, redagował Stogław (Postanowienia soboru z 1551 r. w stu rozdziałach), pisał pouczenia, listy, mowy i gramoty.
