MAKARENKO Anton Siemionowicz, ur. l (13) III 1888 Białopole (gub. charkowska), zm. l IV 1939 Moskwa, wybitny pedagog i pisarz. Ukończył Połtawski Instytut Nauczycielski (1917). Pracował jako nauczyciel. W 1920 założył pod Połtawą kolonię dla nieletnich przestępców, przeniesioną w 1926 do Kuriaża W 1927-35 kierował komuną dziecięcą w Charkowie, od 1935 wykładał w Kijowie zasady wychowania, w 1937 przeniósł się do Moskwy, by zająć się pracą twórczą. Jako pisarz M. debiutował dokumentalną opowieścią o komunie dziecięcej im. F. Dzierżyńskiego Marsz roku trzydziestego (Marsz 30 goda, 1932). W 1932-35 ukazał się Poemat pedagogiczny (Piedagogiczeskaja poema, cz.I, 1932, cz.II i III, 1935), nad którym pracował około dziesięciu lat. Następnie wydał zbeletryzowane opowieści dokumentalne z życia kolonii Honor (Czest', 1937-38) oraz Chorągwie na wieżach {Flagi na baszniach, 1938). Największy rozgłos przyniósł mu Poemat pedagogiczny. W formie beletrystycznej zawarł w nim pisarz własną, oryginalną koncepcję wychowania jednostki poprzez społecznie użyteczną, świadomą pracę produkcyjną w kolektywie. Świat przedstawiony został tu oparty na materiale autentycznym, który M. poddał daleko idącej "obróbce" artystycznej, dzięki czemu Poemat nie jest zwykłą kroniką czy reportażem ani też dziennikiem wspomnień, lecz oryginalnym dziełem literackim. W kolejnych dwu utworach Honor oraz Chorągwie na wieżach M. zrezygnował z nowatorskich poszukiwań, zmierzając ku powieści tradycyjnej. W 1937-39 opublikował kilkadziesiąt prac dotyczących problematyki pedagogicznej, m.in. Książkę dla rodziców (Kniga dla rodltielej, 1937). Ponadto był autorem opowiadań, sztuk, scenariuszy firnowych, artykułów publicystycznych i krytycznoliterackich.
